Phương tiện dạy học là phương tiện trực quan đã có từ lâu, gắn liền với hệ thống các phương pháp dạy học theo quan điểm lấy giáo viên làm trung tâm. Chức năng minh hoạ của phương tiện trực quan được coi trọng và khai thác có hiệu quả trong dạy học. Nhờ có các phương tiện trực quan, các biểu tượng được hình thành rõ nét hơn, nhiều sự vật hiện tượng tự nhiên, xã hội, khoa học, lịch sử, địa lý gần gũi và dễ hiểu hơn đối với học sinh.

Tuy nhiên, các phương tiện trực quan không phải chỉ đơn giản là hình ảnh bên ngoài các sự vật hiện tượng, mà quan trọng hơn chúng là vật chất hoá các tri thức. Các phương tiện trực quan chứa trong bản thân mình dưới dạng vật chất cả hình ảnh bên ngoài lẫn những dấu hiệu, thuộc tính bên trong của các đối tượng, mà nhờ sự phân tích, tìm tòi của học sinh, các đặc điểm đó được biểu hiện ra ngoài. Như vậy, phương tiện trực quan thực sự là nguồn tri thức, đòi hỏi sự khám phá, tìm tòi của học sinh. Vì vậy khi lên lớp giáo viên cần coi trọng việc sử dụng các phương tiện dạy học để phục vụ cho tiết dạy của mình.

Phương tiện dạy học là “Hình ảnh ghép” của phương pháp dạy học. Mỗi phương pháp dạy học – với đặc trưng là hệ thống các hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm đạt mực đích – đòi hỏi phải có phương tiện hoạt động phù hợp. Như vậy nói đến phương pháp dạy học là nói đến phương tiện dạy học và ngược lại. Nói cách khác, phương pháp dạy học và phương tiện dạy học có sự thống nhất hữu cơ với nhau, hoà nhập vào nhau ở một số khía cạnh nào đó.

Hiện nay việc đổi mới phương pháp dạy học đi kèm với việc đổi mới các phương tiện dạy học. Ngành Giáo dục đã cung cấp các phương tiện dạy học cho các giáo viên nhằm hỗ trợ thêm phương tiện dạy học trong quá trình giảng dạy. Nhưng với điều kiện kinh tế hiện nay của đất nước chúng ta còn nghèo nên chưa đáp ứng hết các phương tiện dạy học nên giáo viên đã phải tự làm thêm một số đồ dùng để sử dụng trong quá trình lên lớp của mình.

Khi sử dụng các phương tiện dạy học ở tiểu học cần thực hiện đúng các nguyên tắc sau :

• Sử dụng phương tiện dạy học đúng lúc : Chỉ đưa phương tiện dạy học vào lúc cần sử dụng đến nó. Không đưa vào trước, không để quá lâu khi sử dụng xong làm phân tán tư tưởng của học sinh.
• Sử dụng phương tiện dạy học đúng chỗ : Chọn vị trí để phương tiện phù hợp để học sinh nào cũng nhìn thấy được và nếu cần học sinh có thể tiếp cận.
• Sử dụng phương tiện dạy học đủ cường độ : Tuỳ theo đối tượng học sinh, việc sử dụng phương tiện dạy học diễn ra trong một thời lượng thích hợp, đảm bảo có tác dụng tích cực đối với việc học tập củ học sinh.
• Sử dụng phương tiện dạy học phải đáp ứng mục đích : Sử dụng phương tiện dạy học không thể diễn ra một cách tuỳ tiện đơn thuần mà phải đáp ứng mục đích của việc dạy học, phù hợp với nội dung của việc dạy học.
• Có nhiều phương pháp khác nhau : Sử dụng phương tiện dạy học có nhiều phương pháp khác nhau nhưng phải luôn đề cao vai trò hoạt động chủ động, tích cực của học sinh, tạo điều kiện tối đa tổ chức cho học sinh tự làm việc với các phương tiện dạy học để học sinh khám phá, để tìm tòi các tri thức cần thiết cho mình. Đảm bảo cho tất cả học sinh cùng được  tiếp xúc với phương tiện dạy học.
• Phối hợp nhiều loại phương tiện dạy học khác nhau : cần Phối hợp nhiều loại phương tiện dạy học khác nhau trong cùng một bài học, không nên quá cường điệu một loại phương tiện nào đó, sử dụng liên tục làm gây sự nhàm chán của học sinh.
• Nên tích cực tìm tòi về việc tự tạo các phương tiện dạy học đơn giản,rẻ tiền, dễ thực hiện, học sinh có thể làm được. Đồng thời khai thác tối đa các chức năng của phương tiện dạy học.

Nội dung chi tiết tại đây